Skip to content

Một số thao thác trên danh sách

Tóm lược nội dung

Bài này trình bày một số thao tác trên danh sách trong Python:

  • Chỉ số âm
  • Kỹ thuật lát cắt
  • Các hàm thêm phần tử vô danh sách
  • Các hàm xoá phần tử khỏi danh sách
  • Các hàm đếm, tìm kiếm và sắp xếp trên danh sách

Chỉ số âm

Bên cạnh chỉ số bắt đầu từ 0 và tăng dần từ trái sang phải, Python còn cho phép đếm ngược từ phải sang trái bằng chỉ số âm.

Quy tắc đếm ngược bằng chỉ số âm

-1 là chỉ số của phần tử cuối cùng.

-2 là chỉ số của phần tử áp cuối.

Cứ thế, chỉ số âm sẽ nhỏ dần khi tiến về đầu danh sách.

Ví dụ:
Cho danh sách L = [1, 7, 4, 0, 9, 4, 8, 8]. Chỉ số của L được đánh như bảng sau:

Chỉ số âm -8 -7 -6 -5 -4 -3 -2 -1
Chỉ số dương 0 1 2 3 4 5 6 7
Giá trị 1 7 4 0 9 4 8 8

Ví dụ:
Dòng lệnh 9 và 10 in ra phần tử đầu tiên và cuối cùng bằng chỉ số âm.

 1
 2
 3
 4
 5
 6
 7
 8
 9
10
if __name__ == '__main__':
    # Khởi tạo danh sách L
    L = [1, 7, 4, 0, 9, 4, 8, 8]

    # In
    print(f'Danh sách ban đầu: {L}')

    # In ra phần tử đầu tiên và cuối cùng
    print(f'Phần tử đầu tiên: {L[-8]}')
    print(f'Phần tử cuối cùng: {L[-1]}')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

Danh sách ban đầu: [1, 7, 4, 0, 9, 4, 8, 8]
Phần tử đầu tiên: 1
Phần tử cuối cùng: 8

Lát cắt

Lát cắt là kỹ thuật trích xuất một phần của danh sách gốc để tạo ra danh sách mới.

Cú pháp lát cắt

new_list = L[start:stop:step]

Trong đó, bộ ba tham số [start:stop:step] hoạt động giống như các tham số trong hàm range(start, stop, step).

Ví dụ:
Bảng sau thể hiện một số cách áp dụng lát cắt.

Lát cắt Ý nghĩa
L[1:4] Từ chỉ số 1 đến trước chỉ số 4
L[:3] Từ đầu đến trước chỉ số 3
L[2:] Từ chỉ số 2 đến cuối
L[:] Sao chép toàn bộ danh sách
L[::2] Lấy các phần tử ở chỉ số: 0, 2, ,4, 6, v.v...
L[::-1] Đảo ngược danh sách
L[-3:] 3 phần tử cuối cùng

Ví dụ:
Dòng lệnh 13 in ra các phần tử nằm ở vị trí 0, 2, 4 và 6.

 1
 2
 3
 4
 5
 6
 7
 8
 9
10
11
12
13
if __name__ == '__main__':
    # Khởi tạo danh sách L
    L = [1, 7, 4, 0, 9, 4, 8, 8]

    # In
    print(f'Danh sách ban đầu: {L}')

    # In ra phần tử đầu tiên và cuối cùng
    print(f'Phần tử đầu tiên: {L[-8]}')
    print(f'Phần tử cuối cùng: {L[-1]}')

    # In ra các phần tử ở vị trí chẵn
    print(f'Các phần tử ở vị trí chẵn: {L[::2]}')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

Các phần tử ở vị trí chẵn: [1, 4, 9, 8]

Thêm phần tử

Hàm Công dụng
L.append(e) Thêm phần tử e vô cuối danh sách L.
L.insert(p, e) Chèn phần tử e vô vị trí p trong danh sách L.
L.extend(E) Thêm danh sách E vô danh sách hiện tại của danh sách L.

Ví dụ:
Dòng lệnh 17 thêm phần tử 2 vô cuối danh sách.

15
16
17
18
19
    # Thêm 2 vô cuối
    e = 2
    L.append(e)

    print(f'Thêm 2 vô cuối: {L}')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

Thêm 2 vô cuối: [1, 7, 4, 0, 9, 4, 8, 8, 2]

Ví dụ:
Dòng lệnh 24 chèn phần tử -1 vô đầu danh sách.

21
22
23
24
25
26
    # Chèn -1 vô vị trí đầu tiên
    p = 0
    e = -1
    L.insert(p, e)

    print(f'Chèn -1 vô đầu: {L}')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

Chèn -1 vô đầu: [-1, 1, 7, 4, 0, 9, 4, 8, 8, 2]

Ví dụ:
Dòng lệnh 30 thêm 4 phần tử của danh sách E vô danh sách L.

28
29
30
31
32
    # Thêm 3 phần tử vô cuối
    E = [4, 5, 5]
    L.extend(E)

    print(f'Thêm 3 phần tử vô cuối: {L}')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

Thêm 4 phần tử: [-1, 1, 7, 4, 0, 9, 4, 8, 8, 2, 4, 5, 5]

Xoá phần tử

Hàm Công dụng
L.remove(e) Xoá phần tử có giá trị e khỏi danh sách L.
L.pop(p) Xoá phần tử tại vị trí p khỏi danh sách L.
L.clear() Xoá toàn bộ phần tử trong danh sách L.

Ví dụ:
Dòng lệnh 34 xoá phần tử có giá trị là 0.

34
35
36
37
38
    # Xoá phần tử có giá trị là 0
    e = 0
    L.remove(e)

    print(f'Xoá phần tử 0: {L}')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

Xoá phần tử 0: [-1, 1, 7, 4, 9, 4, 8, 8, 2, 4, 5, 5]

Ví dụ:
Dòng lệnh 42 xoá phần tử đầu danh sách, tức có chỉ số là 0.

40
41
42
43
44
    # Xoá phần tử đầu danh sách
    p = 0
    L.pop(p)

    print(f'Xoá phần tử đầu tiên: {L}')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

Xoá phần tử đầu tiên: [1, 7, 4, 9, 4, 8, 8, 2, 4, 5, 5]

Lưu ý

Mặc dù có hàm xoá danh sách, việc xoá toàn bộ dữ liệu là không nên.

Đếm, tìm kiếm, sắp xếp

Hàm Công dụng
L.count(e) Đếm số lần xuất hiện phần tử e trong danh sách L.
L.index(e) Tìm kiếm vị trí xuất hiện đầu tiên của e trong danh sách L.
L.sort() Sắp xếp danh sách L theo thứ tự tăng dần.
L.sort(reverse=True) Sắp xếp danh sách L theo thứ tự giảm dần.
sorted(L) Sắp xếp danh sách L tăng dần và trả về danh sách mới, không làm thay đổi L.
sorted(L, reverse=True) Sắp xếp danh sách L giảm dần và trả về danh sách mới, không làm thay đổi L.

Ví dụ:
Dòng lệnh 48 đếm số lần xuất hiện của phần tử có giá trị là 4, gán kết quả cho biến occurrence.

46
47
48
49
    # Phần tử 4 xuất hiện bao nhiêu lần
    e = 4
    occurrence = L.count(e)
    print(f'Số lần xuất hiện của {e}: {occurrence} lần')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

Số lần xuất hiện của 4: 3 lần

Ví dụ:
Dòng lệnh 52 tìm vị trí xuất hiện đầu tiên của phần tử có giá trị 4, gán kết quả cho biến first_occur.

51
52
53
    # Vị trí xuất hiện đầu tiên của 4
    first_occur = L.index(4)
    print(f'{e} xuất hiện lần đầu tại vị trí {first_occur}')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

4 xuất hiện lần đầu tại vị trí 2

Ví dụ:
Dòng lệnh 56 sắp xếp danh sách L theo thứ tự tăng dần.

55
56
57
    # Sắp xếp danh sách tăng dần
    L.sort()
    print(f'Danh sách sau khi sắp xếp: {L}')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

Danh sách sau khi sắp xếp: [1, 2, 4, 4, 4, 5, 5, 7, 8, 8, 9]

Mã nguồn

Code đầy đủ được đặt tại:

Sơ đồ tóm tắt

Some English words

Vietnamese Tiếng Anh
chèn insert
chỉ số âm negative indexing
lát cắt slicing
thêm append
xoá remove
Bao tôi ly cafe 🧋 nhé!