Vòng lặp for¶

Tóm lược nội dung

Bài này trình bày:

Vòng lặp for
Hàm range() trong vòng lặp for

Khái quát¶

Học sinh bị giáo viên bắt chép phạt là một tình huống đã từng xảy ra. Chẳng hạn, chép phạt 100 lần câu "Tôi hứa sẽ luôn cố gắng nâng cấp bản thân".

Làm sao để thực hiện yêu cầu này một cách nhanh nhất và đẹp nhất?

Trong lập trình, để giải quyết các công việc có tính chất lặp đi lặp lại như trên một cách nhanh chóng và chính xác, chúng ta sử dụng cấu trúc lặp.

Khái niệm vòng lặp for

Câu lệnh for là một dạng cấu trúc lặp, áp dụng khi ta biết trước số lần lặp của một thao tác nào đó.

Chẳng hạn, nếu cần thực hiện thao tác nào đó với số lần cụ thể là 100 hoặc 1000 lần thì ta có thể sử dụng vòng lặp for.

Vòng lặp giúp tận dụng được ưu điểm của máy tính, đó là tốc độ xử lý cực nhanh và sự bền bỉ.

Cú pháp¶

Cú pháp vòng lặp for

for i in range(số_lần_lặp):
    khối_lệnh

Trong đó:

i gọi là biến chạy hoặc biến điều khiển. Sau mỗi lần lặp. Giá trị của i sẽ tự động tăng lên.
range(): là hàm tạo ra một dãy số. (Xem phần tiếp theo trong bài này).
số_lần_lặp là số lần thực hiện khối_lệnh (gồm một hoặc nhiều lệnh). Cụ thể:
- i = 0: Thực hiện khối_lệnh lần đầu tiên.
- i = 1: Thực hiện khối_lệnh lần thứ hai.
- i = 2: Thực hiện khối_lệnh lần tiếp theo.
- ...
- i = số_lần_lặp - 1: Thực hiện khối_lệnh lần cuối cùng.
- i = số_lần_lặp: Không thực hiện nữa. Vòng lặp kết thúc.

Ví dụ:
Dòng lệnh 4 và 5 "giúp chép phạt" 10 lần.

if __name__ == '__main__':
    times = 10

    for i in range(times):
        print('Programming is my most favorite subject')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

Programming is my most favorite subject
Programming is my most favorite subject
Programming is my most favorite subject
Programming is my most favorite subject
Programming is my most favorite subject
Programming is my most favorite subject
Programming is my most favorite subject
Programming is my most favorite subject
Programming is my most favorite subject
Programming is my most favorite subject

Ví dụ:
Ta thay đổi số lần lặp lưu trong biến times ở dòng 2, và bổ sung hàm print() để in ra số thứ tự của mỗi dòng.

if __name__ == '__main__':
    times = 20

    for i in range(times):
        print(f'Lần {i + 1}: Programming is my most favorite subject')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

Lần 1: Programming is my most favorite subject
Lần 2: Programming is my most favorite subject
Lần 3: Programming is my most favorite subject
Lần 4: Programming is my most favorite subject
Lần 5: Programming is my most favorite subject

Hàm range¶

Hàm range() dùng để tạo ra một dãy số.

Tuỳ thuộc vào tham số đầu vào mà nó có thể tạo ra những dãy số khác nhau. Theo đó, có ba cách viết hàm range(), ứng với số lượng tham số.

range(stop)¶

Đây là dạng đơn giản nhất, chỉ gồm một tham số: mốc cuối (mốc kết thúc).

Cú pháp range() một tham số

for i in range(stop):

Khi lệnh này được thực hiện, biến i chạy từ 0 đến stop - 1.

Trong toán học, điều này tương đương nửa khoảng: \(i \in [0, stop)\). Nghĩa là, lấy mốc đầu (là 0), nhưng không lấy mốc cuối (là stop).

Phạm vi do range() tạo ra

Lấy mốc đầu, bỏ mốc cuối.

Ví dụ:
Dòng lệnh 5 và 6 in ra các số từ 0 đến 9.

if __name__ == '__main__':
    n = 10

    # dạng range() một tham số
    for i in range(n):
        print(i, end=' ')

    print()

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9

Ví dụ:
Dòng lệnh 10 và 11 in ra các số từ 0 đến 10.

    for i in range(n + 1):
        print(i, end=' ')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10

range(start, stop)¶

Dạng có hai tham số: mốc đầu và mốc cuối.

Cú pháp range() hai tham số

for i in range(start, stop):

Khi lệnh này được thực hiện, biến i chạy từ start đến stop - 1.

Trong toán học, điều này tương đương nửa khoảng: \(i \in [start, stop)\).

Ví dụ:
Dòng lệnh 15 và 16 in ra các số từ 5 đến 9.

    # dạng range() hai tham số
    for i in range(5, n):
        print(i, end=' ')

    print()

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

5 6 7 8 9

range(start, stop, step)¶

Dạng đầy đủ gồm ba ba tham số: mốc bắt đầu, mốc kết thúc và bước chạy.

Cú pháp range() ba tham số

for i in range(start, stop, step):

Khi lệnh này được thực hiện, biến i chạy từ start đến stop - 1. Đồng thời, sau mỗi lần lặp, i không tăng thêm 1, mà tăng thêm step.

Ví dụ:
Dòng lệnh 22 và 23 in ra các số lẻ từ 1 đến 9.

    # dạng range() ba tham số
    for i in range(1, n, 2):
        print(i, end=' ')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

1 3 5 7 9

Ví dụ:
Dòng lệnh 27 và 28 in ra các số từ 10 ngược về 1.

    for i in range(n, 0, -1):
        print(i, end=' ')

Chạy đoạn mã trên, kết quả như sau:

10 9 8 7 6 5 4 3 2 1

Mã nguồn¶

Code đầy đủ được đặt tại:

Google Colab

Sơ đồ tóm tắt¶

Some English words¶

Vietnamese	Tiếng Anh
lặp đi lặp lại	repeatedly
số lần lặp	number of iterations
vòng lặp	loop

Bao tôi ly cafe 🧋 nhé!