Thực hành vòng lặp for - Phần 1¶

Tóm lược nội dung

Bài này hướng dẫn một số bài toán có áp dụng vòng lặp for:

Tính tổng từ 1 đến n.
Tính tổng các nghịch đảo từ 1 đến n.
Tìm các ước số của một số nguyên dương.
Tìm các bội số của một số nguyên dương.

Bài 1¶

Đề bài¶

Yêu cầu:

Viết chương trình tính tổng: \(S = 1 + 2 + 3 + ... + n\)

Đầu vào:

Số nguyên dương n.

Đầu ra:

Tổng.

Ví dụ:

Đầu vào	Đầu ra
10	55

Cách giải đề xuất¶

Ý tưởng chính

Lặp nhiều lần thao tác cộng đối với các số trong đoạn \([1, n]\).

Viết chương trình

1. Viết hàm sum_to_n() (1) dùng để tính tổng từ 1 đến n.

Ta không đặt tên là sum() vì trùng tên với hàm sum() có sẵn của Python.

Hàm gồm có:

Một tham số đầu vào là n.
Giá trị trả về là tổng s.

Hàm hoạt động như sau:

Khởi tạo biến tổng s = 0.
Dùng vòng lặp for, cho i chạy từ 1 đến n. Ứng với mỗi i:

Cộng dồn i vào s.
Trả về s.

Ví dụ:

`i`	Lặp thao tác cộng	`s`
		0
1	s + i = 0 + 1	1
2	s + i = 1 + 2	3
3	s + i = 3 + 3	6
4	s + i = 6 + 4	10
5	s + i = 10 + 5	15

def sum_to_n(n):
    s = 0

    for i in range(n + 1):
        s = s + i

    return s

2. Viết chương trình chính:

Cho người dùng nhập n.
Gọi hàm sum_to_n() ra thực hiện, gán kết quả cho biến result.
In ra result.

if __name__ == '__main__':
    n = int(input('Nhập n: '))

    result = sum_to_n(n)
    print(f'1 + 2 + ... + {n} = {result}')

Lưu ý:
n trong hàm sum_to_n() là tham số, đóng vai trò biến cục bộ trong hàm đó. Còn n trong chương trình chính là biến toàn cục. Mặc dù trùng tên, hai biến này là khác nhau.

3. Chạy chương trình trên, nhập vô 10, kết quả như sau:

Nhập n: 10
1 + 2 + ... + 10 = 55

Bài 2¶

Đề bài¶

Yêu cầu:

Viết chương trình tính tổng các nghịch đảo:

\(S = 1 + \frac{1}{2} + \frac{1}{3} + \frac{1}{4} + ... + \frac{1}{n}\)

Đầu vào:

Số nguyên dương n.

Đầu ra:

Tổng các nghịch đảo.

Ví dụ:

Đầu vào	Đầu ra
5	2.283

Cách giải đề xuất¶

Ý tưởng chính

Ý tưởng giải bài này tương tự bài 1, trong đó:

Thao tác được lặp nhiều lần là thao tác cộng.
Các toán hạng có dạng \(\frac{1}{i}\).

Viết chương trình

1. Viết hàm sum_reciprocals_to_n() dùng để tính tổng các nghịch đảo từ 1 đến n.

Hàm gồm có:

Một tham số đầu vào là n.
Giá trị trả về là tổng s.

Hàm hoạt động như sau:

Khởi tạo biến tổng s = 1.
Dùng vòng lặp for, cho i chạy từ 2 đến n. Ứng với mỗi i:

Cộng dồn 1 / i vào s.
Trả về s.

def sum_reciprocals_to_n(n):
    s = 1

    for i in range(2, n + 1):
        s = s + 1/i

    return s

2. Viết chương trình chính:

Cho người dùng nhập n.
Gọi hàm sum_reciprocals_to_n() ra thực hiện, gán kết quả cho biến result.
In ra result.

if __name__ == '__main__':
    n = int(input('Nhập n: '))

    result = sum_reciprocals_to_n(n)
    print(f'1 + 1/2 + 1/3 + ... + 1/{n} = {result}')

3. Chạy chương trình trên, nhập vô 5, kết quả như sau:

Nhập n: 5
1 + 1/2 + 1/3 + ... + 1/5 = 2.283333333333333

Bài 3¶

Đề bài¶

Yêu cầu:

Viết chương trình in ra các ước số của n.

Đầu vào:

Số nguyên dương n.

Đầu ra:

Các ước số.

Ví dụ:

Đầu vào	Đầu ra
60	1 2 3 4 5 6 10 12 15 20 30 60

Cách giải đề xuất¶

Ý tưởng chính

Nếu i nào đó là ước số của n thì đồng nghĩa là n chia hết cho i.

Như vậy, thao tác được lặp nhiều lần là: kiểm tra xem n % i có bằng 0 hay không, với i có giá trị từ 1 đến n.

Viết chương trình

1. Viết hàm get_divisors() dùng để in ra các ước số của n.

Hàm gồm một tham số là n và không có giá trị trả về.

Hàm hoạt động như sau:

In ra 1, vì n nào cũng có ước là 1
Dùng vòng lặp for, cho i chạy từ 2 đến n - 1:

Nếu n % i bằng 0 thì in ra i.
In ra n, vì n nào cũng có ước là chính nó.

def get_divisors(n):
    print(f'Các ước số của {n}:', end=' ') # (1)!
    print(1, end=' ')

    for i in range(2, n):
        if n % i == 0:
            print(i, end=' ')

    print(n, end=' ')

Tham số end=' ' làm cho hàm print() in ra mà không xuống dòng, giúp cho nội dung của lệnh print() tiếp theo vẫn nằm cùng dòng.

2. Viết chương trình chính:

Cho người dùng nhập n.
Gọi hàm get_divisors() ra thực hiện.

if __name__ == '__main__':
    n = int(input('Nhập n: '))
    get_divisors(n)

3. Chạy chương trình trên, nhập vô 60, kết quả như sau:

Nhập n: 60
Các ước số của 60: 1 2 3 4 5 6 10 12 15 20 30 60

Bài 4¶

Đề bài¶

Yêu cầu:

Viết chương trình in ra các bội số của \(n\) trong đoạn \([a, b]\).

Đầu vào:

Ba số nguyên dương a, b và n.

Đầu ra:

Các bội số.

Ví dụ:

Đầu vào	Đầu ra
7 21 3	9 12 15 18 21

Cách giải đề xuất¶

Ý tưởng chính

Nếu i nào đó là bội số của n thì đồng nghĩa là i chia hết cho n.

Như vậy, thao tác được lặp nhiều lần là: kiểm tra xem i % n có bằng 0 hay không, với i có giá trị từ a đến b.

Viết chương trình

1. Viết hàm get_multiples() dùng để in ra các bội số của n.

Hàm gồm ba tham số là a, b và n, và không có giá trị trả về.

Hàm hoạt động như sau:

Dùng vòng lặp for, cho i chạy từ a đến b:

Nếu i % n bằng 0 thì in ra i.

def get_multiples(a, b, n):
    print(f'Các bội số của {n} trong đoạn[{a}, {b}]:', end=' ') # (1)!

    for i in range(a, b + 1):
        if i % n == 0:
            print(i, end=' ')

Tham số end=' ' làm cho hàm print() in ra mà không xuống dòng, giúp cho nội dung của lệnh print() tiếp theo vẫn nằm cùng dòng.

2. Viết chương trình chính:

Cho người dùng nhập n.
Gọi hàm get_divisors() ra thực hiện.

if __name__ == '__main__':
    a, b = map(int, input('Nhập hai mốc của đoạn [a, b]: ').split()) # (1)!
    n = int(input('Nhập n: '))
    get_multiples(a, b, n)

Hàm split() dùng để tách chuỗi nhập vào thành các phần tử riêng lẻ, dựa trên khoảng trắng.

Hàm map() dùng để áp dụng hàm int() lên từng phần tử riêng lẻ nhằm chuyển đổi chúng thành số nguyên.

a, b = ... nghĩa là gán lần từng số nguyên cho a, rồi b.

3. Chạy chương trình trên, nhập vô 2000 2050 và 4, kết quả như sau:

Nhập hai mốc của đoạn [a, b]: 2000 2050
Nhập n: 4
Các bội số của 4 trong đoạn[2000, 2050]: 2000 2004 2008 2012 2016 2020 2024 2028 2032 2036 2040 2044 2048

Mã nguồn¶

Code đầy đủ được đặt tại:

Google Colab

Bao tôi ly cafe 🧋 nhé!