Thực hành vòng lặp for - Phần 3¶

Tóm lược nội dung

Bài này hướng dẫn một số bài toán có áp dụng vòng lặp for:

Tạo hình chữ nhật
Tạo hình tam giác cân
Tạo hình mũi tên

Bài 1¶

Đề bài¶

Yêu cầu:

Viết chương trình tạo hình chữ nhật như sau:

* * * * * * * * * * 
*                 * 
*                 * 
*                 * 
* * * * * * * * * *

Đầu vào:

Số hàng và số cột của hình chữ nhật.

Đầu ra:

Hình chữ nhật.

Cách giải đề xuất¶

Ý tưởng chính

Đối với hai cạnh trên và dưới, thao tác lặp là in ra ký tự sao kèm theo khoảng trắng.

Đối với các hàng giữa, thao tác lặp là in ra khoảng trắng.

Viết chương trình

1. Viết hàm render() dùng để tạo hình chữ nhật.

Hàm gồm có hai tham số đầu vào là số hàng row và số cột col, và không có giá trị trả về.

Hàm hoạt động như sau:

Đặt biến star lưu ký tự sao kèm khoảng trắng.
Đặt biến space lưu hai ký tự khoảng trắng.
In cạnh trên: số lượng star cũng là số cột col.
Dùng vòng lặp for, cho biến r chạy từ 0 đến trước row - 2. Ứng với mỗi r:

In ra hàng giữa:
- star ở hai đầu
- space ở giữa, với số lượng là col - 2
In cạnh dưới: số lượng star cũng là số cột col.

def render(row, col):
    star = '*' + ' '
    space = ' ' * 2

    print(f'{star * col}') # (1)!

    for r in range(row - 2):
        print(f'{star}{space * (col - 2)}{star}')

    print(f'{star * col}')

In ra chuỗi gồm col lần chuỗi star.

2. Viết chương trình chính:

Cho người dùng nhập số hàng và số cột, lưu vào biến r và c.
Gọi hàm render() ra thực hiện.

if __name__ == '__main__':
    r = int(input('Nhập số hàng: '))
    c = int(input('Nhập số cột: '))

    render(r, c)

3. Chạy chương trình trên, nhập vô 5 và 10, kết quả như sau:

Nhập số hàng: 5
Nhập số cột: 10
* * * * * * * * * * 
*                 * 
*                 * 
*                 * 
* * * * * * * * * *

Bài 2¶

Đề bài¶

Yêu cầu:

Viết chương trình tạo hình tam giác cân như sau:

         *
        * *
       * * *
      * * * *
     * * * * *

Đầu vào:

Số hàng của tam giác cân.

Đầu ra:

Hình tam giác cân.

Cách giải đề xuất¶

Ý tưởng chính

Hàng r có số lượng r ký tự sao. Mỗi ký tự sao có kèm theo khoảng trắng.

Tại hàng r, số khoảng trắng đứng trước ký tự sao đầu tiên bằng tổng số hàng từ đi r.

Viết chương trình

1. Viết hàm render() dùng để tạo hình tam giác cân.

Hàm gồm có một tham số đầu vào là row, và không có giá trị trả về.

Hàm hoạt động như sau:

Đặt biến star lưu ký tự sao kèm khoảng trắng.
Đặt biến space lưu một ký tự khoảng trắng.
Dùng vòng lặp for, cho biến r chạy từ 0 đến row - 1. Ứng với mỗi r:

In ra:
- space, với số lượng là row - r - 1
- star, với số lượng là r + 1

def render(row):
    star = '*' + ' '
    space = ' '

    for r in range(row):
        print(f'{space * (row - r - 1)}{star * (r + 1)}')

2. Viết chương trình chính:

Cho người dùng nhập số hàng, lưu vào biến r.
Gọi hàm render() ra thực hiện.

if __name__ == '__main__':
    r = int(input('Nhập số hàng: '))
    render(r)

3. Chạy chương trình trên, nhập vô 10, kết quả như sau:

Nhập số hàng: 10
         * 
        * * 
       * * * 
      * * * * 
     * * * * * 
    * * * * * * 
   * * * * * * * 
  * * * * * * * * 
 * * * * * * * * * 
* * * * * * * * * *

Bài 3¶

Đề bài¶

Yêu cầu:

Viết chương trình tạo hình mũi tên như sau:

* 
* * 
* * * 
* * * * 
* * * * * 
* * * * 
* * * 
* * 
*

Đầu vào:

Số hàng của mũi tên.

Đầu ra:

Hình mũi tên.

Cách giải đề xuất¶

Ý tưởng chính

Mũi tên gồm nửa tam giác trên và nửa tam giác dưới.

Nửa tam giác trên:

Bao gồm luôn hàng dài nhất, có số lượng ký tự sao bằng với tổng số hàng chia 2 cộng thêm 1.

Hàng r có số lượng r ký tự sao.
Nửa tam giác dưới:

Hàng r có số lượng ký tự sao là tổng số hàng trừ đi r.

Viết chương trình

1. Viết hàm render() dùng để tạo hình tam giác cân.

Hàm gồm có một tham số đầu vào là row, và không có giá trị trả về.

Hàm hoạt động như sau:

Đặt biến star lưu ký tự sao kèm khoảng trắng.
Đặt biến space lưu hai ký tự khoảng trắng.
Đối với nửa tam giác trên: dùng vòng lặp for, cho biến r chạy từ 0 đến trước row // 2 + 1. Ứng với mỗi r:

In ra star, với số lượng là r + 1.
Đối với nửa tam giác dưới: dùng vòng lặp for, cho biến r chạy từ row // 2 + 1 đến trước row. Ứng với mỗi r:

In ra star, với số lượng là row - r.

def render(row):
    star = '*' + ' '
    space = ' ' * 2

    if row % 2 == 0:
        row = row - 1

    for r in range(row // 2 + 1):
        print(f'{star * (r + 1)}')

    for r in range(row // 2 + 1, row):
        print(f'{star * (row - r)}')

2. Viết chương trình chính:

Cho người dùng nhập số hàng, lưu vào biến r.
Gọi hàm render() ra thực hiện.

if __name__ == '__main__':
    r = int(input('Nhập số hàng: '))
    render(r)

3. Chạy chương trình trên, nhập vô 9, kết quả như sau:

Nhập số hàng: 9
* 
* * 
* * * 
* * * * 
* * * * * 
* * * * 
* * * 
* * 
*

Mã nguồn¶

Code đầy đủ được đặt tại:

Google Colab

Bao tôi ly cafe 🧋 nhé!