Bảo mật hệ cơ sở dữ liệu¶

Tóm lược nội dung

Bài này trình bày tầm quan trọng và một số biện pháp bảo mật hệ cơ sở dữ liệu.

Tầm quan trọng¶

Bảo mật cơ sở dữ liệu là việc giữ cho cơ sở dữ liệu tránh khỏi các mối đe dọa như:

Truy cập trái phép
Thay đổi
Phá hủy
Đánh cắp

Nếu cơ sở dữ liệu bị xâm phạm thì hậu quả có thể rất nghiêm trọng, chẳng hạn như:

Bị lợi dụng cho những mục đích xấu

Việc lộ hoặc rò rỉ dữ liệu có thể dẫn đến lừa đảo, tống tiền hoặc phân biệt đối xử.
Thiệt hại về uy tín và kinh tế

Doanh nghiệp bị xâm phạm cơ sở dữ liệu có thể bị mất uy tín, rơi vào kiện tụng và thiệt hại kinh tế.
Rủi ro an ninh

Các cơ quan, tổ chức có thể bị tấn công, ảnh hưởng đến an ninh và an toàn ở các mặt của đời sống xã hội.

Ngược lại, bảo mật cơ sở dữ liệu hiệu quả giúp duy trì:

Tính bảo mật

Chỉ người được phép mới truy cập được cơ sở dữ liệu.
Tính sẵn sàng

Cơ sở dữ liệu luôn truy xuất được khi cần.
Tính toàn vẹn

Khi truy xuất, dữ liệu luôn đúng đắn, không bị sai lệch.

Một số giải pháp¶

Ý thức người dùng¶

Ý thức người dùng chính là giải pháp chủ động và quyết định đối với sự an toàn của hệ cơ sở dữ liệu. Đây cũng chính là lớp bảo vệ đầu tiên cũng như lớp bảo vệ cuối cùng đối với hệ thống.

Phân quyền và xác thực¶

Phân quyền là gán tập hợp quyền cho người dùng nhằm kiểm soát hành vi tương tác với hệ cơ sở dữ liệu. Mỗi tài khoản cá nhân hoặc mỗi vai trò người dùng sẽ có những quyền nhất định khi truy xuất cơ sở dữ liệu.

Ví dụ:
Một số quyền trong hệ cơ sở dữ liệu là:

Đọc dữ liệu
Thêm mẫu tin
Xoá mẫu tin

Một số quyền trong hệ cơ sở dữ liệu

Quyền	Mô tả	Ví dụ
SELECT	Đọc dữ liệu từ bảng/view	Học sinh có quyền xem điểm cá nhân.
INSERT	Thêm mẫu tin mới	Giáo viên có quyền nhập điểm kiểm tra.
UPDATE	Sửa đổi mẫu tin hiện có	Giáo viên bộ môn sửa điểm kiểm tra.
DELETE	Xoá mẫu tin	Quản trị viên của nhà trường có quyền xoá học sinh đã thôi học.
EXECUTE	Thực thi stored procedure hoặc hàm	Quản trị viên của nhà trường có quyền chạy hàm tính điểm trung bình.
CREATE	Tạo đối tượng mới	Quản trị viên của hệ thống có quyền tạo bảng mới.
ALTER	Thay đổi cấu trúc của đối tượng	Quản trị viên của hệ thống có quyền thêm cột điểm rèn luyện.
DROP	Xóa object	Quản trị viên của hệ thống có quyền xoá bảng hoặc cơ sở dữ liệu.
REFERENCES	Tạo khóa ngoại tham chiếu	Lập trình viên có quyền tạo ràng buộc khoá ngoại giữa các bảng.

Xác thực là xác minh danh tính của người dùng hoặc thiết bị trước khi cho phép truy xuất cơ sở dữ liệu.

Ba yếu tố xác thực

Yếu tố xác thực	Mô tả cơ chế	Cụ thể
Điều bạn biết	Dựa vào kiến thức mà chỉ có người dùng biết	mật khẩu, PIN, câu hỏi bảo mật
Điều bạn có	Dựa vào vật sở hữu mà chỉ có người dùng nắm giữ	thẻ bảo mật (có gắn chip hoặc dải từ), token vật lý, điện thoại sinh mã OTP
Điều bạn là	Dựa vào đặc điểm sinh trắc của người dùng	vân tay, khuôn mặt, mống mắt, giọng nói

Ví dụ:
Một số phương thức xác thực trong hệ cơ sở dữ liệu là:

Mật khẩu tĩnh
Mã OTP
Sinh trắc học
Xác thực hai yếu tố (2FA)

Mật khẩu

Mật khẩu được xem là đủ mạnh nếu kết hợp:

Chữ hoa
Chũ thường
Số
Ký tự đặc biệt
Dài ít nhất 12 ký tự

Mã hoá dữ liệu¶

Mã hoá là cơ chế biến đổi dữ liệu thành dạng không thể đọc được dựa trên những thuật toán mã hoá.

Nghĩa là, nếu kẻ gian đánh cắp được dữ liệu thì cũng bị hạn chế khả năng đọc vì dữ liệu đã được mã hoá.

Ví dụ:
Dữ liệu thường được mã hoá ở hai trạng thái:

Trạng thái lưu trữ: dữ liệu được mã hoá trên đĩa.
Trạng thái truyền tải: dữ liệu được mã hoá trên đường truyền.

Sao lưu và khôi phục dữ liệu¶

Sao lưu dữ liệu định kỳ vào nơi an toàn, chẳng hạn như: ổ cứng ngoài, đám mây.

Thường xuyên kiểm tra khả năng khôi phục để tránh mất dữ liệu.

Ví dụ:
Áp dụng quy tắc 3-2-1: 3 bản sao, 2 loại thiết bị, 1 bản ngoại vi.

Cập nhật và giám sát¶

Luôn cập nhật hệ quản trị cơ sở dữ liệu để vá lỗ hổng.

Thường xuyên theo dõi hoạt động của hệ thống, chẳng hạn như sử dụng tường lửa, hệ thống phát hiện xâm nhập.

Giải pháp hữu hiệu nhất?

Bảo mật hệ cơ sở dữ liệu không chỉ là nhiệm vụ của chuyên gia mà còn là ý thức của mọi người dùng.

Không có giải pháp nào là tuyệt đối, mà cần phải phối hợp nhiều giải pháp với nhau.

Không tồn tại hệ thống bất khả xâm phạm, mà cần duy trì kiến trúc bảo mật thông qua chu kỳ phát hiện, cập nhật và vá lỗi liên tục.

Some English words¶

Vietnamese	Tiếng Anh
bảo mật cơ sở dữ liệu	database security
mã hoá (dữ liệu)	encryption
phân quyền	authorization
quyền, đặc quyền	permission, privilege
tính bảo mật	confidentiality
tính sẵn sàng	availability
xác thực	authentication

Bao tôi ly cafe 🧋 nhé!